Manul
AktifOrta Asya'nın küçük yabani kedisi. Asık yüzü ve tombul görüntüsüyle 2008'den beri memelerde, 2022'de patilerini kuyruğuyla ısıtan videosuyla viral oldu.
Manul nedir?
Manul ya da Pallas kedisi, Orta Asya'nın bozkırlarında ve yüksek dağlarında yaşayan küçük bir yabani kedidir. Alman doğa bilimci Peter Simon Pallas onu 1776'da Baykal Gölü'nün güneydoğusunda gördükten sonra Felis manul adıyla tanımlamış. Wikipedia'ya göre "manul" hayvanın Moğolcadaki adı. Boyu bir ev kedisi kadar, ağırlığı 2,5 ile 4,5 kilogram arasında. Gözbebekleri diğer küçük kedilerin aksine ışıkta yuvarlak kalıyor.
İnternetteki ünü görünüşünden geliyor. Kalın, gri kürkü onu olduğundan iri gösterir, alçakta duran küçük kulakları ve yassı yüzü ise sürekli somurtan bir ifade bırakıyor. Mongabay manulu bu yüzü sayesinde en tanınan küçük yabani kedilerden biri olarak anıyor.

Memeye dönüşmesi
Wikipedia'ya göre manulun internet hayatı 2008'de Rus internetinde başlayan "Pet the cat" memesiyle başladı. Meme, okuru bu yabani kediyi okşamaya çağıran görsellerden oluşuyordu. Manul 2012'de Moskova Hayvanat Bahçesi'nin maskotu oldu.
En çok izlenen an 2022'de geldi. Novosibirsk Hayvanat Bahçesi'ndeki Zelenogorsk adlı manul, karda patilerini üşümesin diye kuyruğunun üstüne koyarken çekildi. GW2RU, videonun bu kış davranışını ilk kez geniş kitleye gösterdiği için yayıldığını yazıyor. Zelenogorsk Şubat 2026'da 13 yaşında öldü. Manila Bulletin'e göre 35'ten fazla yavrusu olmuştu.
Aralık 2023'te internette Manul World Cup adlı bir oylama düzenlendi. Dünyanın dört bir yanındaki hayvanat bahçelerinden 40 manul yarıştı. Notes from Poland'a göre Polonya'daki kampanya bir milletvekilinin ve bir tank tugayının da oy çağrısıyla büyüdü ve Poznań Hayvanat Bahçesi'nden Magellan yaklaşık 127 bin oyla Japonya'dan Bol'un önünde birinci oldu.
Türk internetinde
Ekşi Sözlük'teki "manul" başlığı 10 Haziran 2004'te "küçük kulaklı bir cins kedi" tanımıyla açılmış. Başlık uzun süre ansiklopedik bilgilerle ilerlerken 2010'lardan sonra meme diline geçiyor. 2022 tarihli bir entry manulu bir çizgi film karakterine benzetmiş, Haziran 2026 tarihli bir entry de onun soğukta kendi kuyruğuna basmasıyla ünlü olduğunu yazıyor ve İngilizce "the body is round" şakasını aktarıyor.
Kaynaklar arasındaki çelişkiler
Türün ne kadar tehlikede olduğu konusunda farklı bilgilerle karşılaştık. Wikipedia'ya göre IUCN manulu 2020'den beri "düşük risk" kategorisinde tutuyor. Bazı Türkçe ve İngilizce siteler ise türü "neredeyse tehdit altında" ya da "tehlike sınırında" diye anlatıyor. Bu ifadeler 2020 öncesi IUCN sınıflandırmasından ya da Moğolistan'ın 2006'dan beri tuttuğu ulusal listeden geliyor olabilir. Mongabay da küresel kategorinin ulusal düzeydeki düşüşleri gizlediğini yazıyor.
Ekşi Sözlük'teki iki entry anayurt konusunda birbirini yalanlıyor. 2004 tarihli bir entry manulun anayurdunun Anadolu olduğunu söylerken 2012 tarihli bir entry bunun doğru olmadığını yazmış. Wikipedia'nın verdiği yayılış alanı Kafkasya'dan Orta Asya'ya ve Tibet Platosu'na uzanıyor, Anadolu bu alanda geçmiyor.
Zelenogorsk videosunun izlenme sayısı da kaynağa göre değişir. Mongabay Temmuz 2026'da 14 milyondan fazla izlenmeden söz ederken Manila Bulletin Şubat 2026'da 16,9 milyon rakamını veriyor.
Zaman çizelgesi
- Doğa bilimci Peter Simon Pallas türü Felis manul adıyla tanımlıyor.
- Ekşi Sözlük'teki "manul" başlığına ilk entry giriliyor.
- Wikipedia'ya göre Rus internetinde manullu "Pet the cat" memesi başlıyor.
- Manul, Moskova Hayvanat Bahçesi'nin maskotu oluyor.
- IUCN türü "düşük risk" (Least Concern) kategorisine alıyor.
- Novosibirsk Hayvanat Bahçesi'ndeki Zelenogorsk'un patilerini kuyruğuyla ısıttığı video viral oluyor.
- Poznań Hayvanat Bahçesi'nden Magellan, internet oylamasıyla yapılan Manul World Cup'ı kazanıyor.
- Zelenogorsk 13 yaşında ölüyor.
Kaynaklar
- Wikipedia · Pallas's cat
- Ekşi Sözlük · manul
- Mongabay · Meme-face Pallas's cat traverses a complex conservation landscape (10 Temmuz 2026)
- Notes from Poland · Wild cat from Polish zoo wins Manul World Cup (13 Aralık 2023)
- Manila Bulletin · Internet-famous Pallas's cat passes away at 13 (7 Şubat 2026)
- GW2RU · How manuls from Novosibirsk became viral