Ligma
KlasikOkunuşu kaba bir İngilizce ifadeye benzeyen uydurma hastalık adı. 2018'de Fortnite yayıncısı Ninja'nın sahte ölüm haberiyle yayıldı.
Ligma nedir?
Ligma, İngilizce konuşan internette yaygın olan bir tuzak şakasının adıdır. Kelime bir hastalık, bir yer ya da bir kişi adıymış gibi konuşmanın arasına sıkıştırılıyor. Karşıdaki kişi ligma'nın ne olduğunu sorduğunda şaka tamamlanır, çünkü kelime yüksek sesle okunduğunda İngilizcedeki "lick my" ifadesine benzer ve cevap kaba bir cinsel göndermeyle biter. Wikipedia şakanın Temmuz 2018'de yaygınlaştığını yazıyor.
Kalıp yeni değil. Wikipedia'ya göre The Daily Dot ligma'yı "deez nuts" ile biten eski şakalara bağlamış, The Verge de 2018'de ligma'yı "yeni bofa" diye tanıtmış. Bofa da aynı şekilde çalışan, "both of" sesine dayanan bir kelime oyunu.

Ninja'nın sahte ölümü
Şakayı büyüten olay bir ölüm söylentisiydi. Dictionary.com'a göre 17 Temmuz 2018'de uçakta olduğu anlaşılan Fortnite yayıncısı Ninja yayına ara verdiğinde, onun ligma adlı uydurma bir hastalıktan öldüğü yazıldı. The Daily Dot'un 23 Temmuz 2018 tarihli yazısı, Know Your Meme'e dayanarak söylentinin Instagram'da "ninja_hater" adlı bir hesapla başladığını aktarıyor. Paylaşımda Ninja'nın cennette gösterildiği bir görsel ve sahte haber yaymaya çağıran bir not varmış.
Ninja'nın ölümünü merak edip ligma'nın ne olduğunu soranlar şakanın hedefi oldu. Dictionary.com, Temmuz sonunda sugma ve benzeri türevlerin de sosyal medyada görülmeye başladığını yazar.
Sonraki yıllar
Kelime sonraki yıllarda başka sahte haberlerde de kullanıldı. Wikipedia'ya göre Ağustos 2018'de Microsoft şikâyet üzerine "Ligma" ve "MrsLigma" adlı Xbox oyuncu adlarını değiştirdi. Hesap sahibi adı 12 yıldan uzun süredir kullandığını söylemiş ve Reddit'teki destekten sonra adı geri verilmiş. 14 Ekim 2018'de Huzlers adlı hiciv sitesi rapçi Machine Gun Kelly'nin "ligma" yüzünden öldüğünü yazdı, Snopes bunun bir şaka olduğunu açıkladı. Temmuz 2021'de Lead Stories, COVID-19 döneminde "Ligma varyantı" diye dolaşan paylaşımların aynı eski şakanın yeni bir hali olduğunu yazıyordu.
En çok konuşulan kullanım 28 Ekim 2022'de geldi. Elon Musk'ın Twitter'ı devraldığı günün ertesinde, şirket binası önünde ellerinde kolilerle görüntülenen iki kişi kendilerini "Rahul Ligma" ve "Daniel Johnson" diye tanıttı. Talking Biz News'e göre CNBC ve Bloomberg bu görüntülerle işten çıkarılan Twitter çalışanlarından söz eden başlıklar attı. Aynı habere göre The Verge bu adların Twitter'ın iç sistemlerinde bulunmadığını doğrulamış.
Türk internetinde
Ekşi Sözlük'te ve Uludağ Sözlük'te "ligma" başlığı bulamadık. Türkçe kaynaklarda şakanın kendi başına bir karşılığı olduğunu gösteren bir kayda da rastlamadık. Kelime oyunu İngilizce okunuşa dayandığı için Türkçede aynı şekilde çalışmıyor.
Kaynaklar arasındaki çelişkiler
Şakanın başlangıç tarihi için iki farklı bilgiyle karşılaştık. Wikipedia ligma'nın Temmuz 2018'de yaygınlaştığını yazarken Dictionary.com kelimenin Mayıs 2018'de şaka olarak dolaşmaya başladığını ve Mayıs sonu ile Haziran başında iki erken örnek bulunduğunu söylüyor. İki bilgi birbirini dışlamıyor, ama ilk kullanımı gösteren bir kayda biz ulaşamadık.
Wikipedia, The Daily Dot yazarının hem ligma'yı hem bofa'yı "deez nuts" şakalarına bağladığını yazıyor. The Daily Dot'un 23 Temmuz 2018 tarihli yazısında ise ligma ile "deez nuts" arasındaki benzerlik geçiyor, bofa'dan hiç söz edilmiyor. Bofa bağlantısının hangi yazıya dayandığını bulamadık.
Zaman çizelgesi
- Dictionary.com'a göre "ligma" sosyal medyada bir şaka olarak dolaşmaya başlıyor.
- Instagram'daki bir hesap Ninja'nın ligma yüzünden öldüğünü öne süren sahte bir paylaşım yapıyor.
- The Daily Dot ve The Verge şakayı açıklayan yazılar yayımlıyor.
- Microsoft "Ligma" adlı bir Xbox oyuncu adını değiştiriyor, tepkiler üzerine ad geri veriliyor.
- Bir hiciv sitesi Machine Gun Kelly'nin "ligma" yüzünden öldüğünü yazıyor, Snopes haberi yalanlıyor.
- Lead Stories, "Ligma varyantı" diye dolaşan COVID-19 paylaşımlarının şaka olduğunu yazıyor.
- Twitter binası önünde kendini "Rahul Ligma" diye tanıtan biri, işten çıkarılmış çalışan sanılarak haberlere konuyor.
Kaynaklar
- Wikipedia · Ligma joke
- The Daily Dot · What is Ligma? (23 Temmuz 2018)
- Dictionary.com · Ligma
- Snopes · Machine Gun Kelly death hoax (Ekim 2018)
- Lead Stories · There is no Ligma variant of COVID-19 (28 Temmuz 2021)
- Talking Biz News · CNBC, Bloomberg run headlines of Twitter layoffs based on fake workers (28 Ekim 2022)