Salt Bae
SönüyorKasap Nusret Gökçe'nin 7 Ocak 2017'de paylaşılan tuz serpme videosuyla aldığı lakap. Hareket dünyaya yayıldı, sonraki yıllar tartışmalarla geçti.
Salt Bae kimdir?
Salt Bae, Türk kasap ve restoran işletmecisi Nusret Gökçe'ye 2017'de internette takılan lakaptır. Lakap, Gökçe'nin pişmiş eti doğradıktan sonra tuzu parmak uçlarından ön koluna, oradan da tabağa döktüğü hareketten gelir. "Bae", İngilizcede sevgili anlamına gelen "babe" kelimesinin internette yaygınlaşmış kısaltması. Gökçe lakabı benimsedi, zincirindeki bazı restoranlar ve bir hamburger markası da bu adı taşıyor.
Wikipedia'ya göre Gökçe 9 Ağustos 1983'te Erzurum'un Şenkaya ilçesinde, maden işçisi bir babanın çocuğu olarak doğmuş. Ailesinin maddi durumu yüzünden altıncı sınıfta okulu bırakıp İstanbul Kadıköy'de kasap çırağı olarak çalışmaya başladı. 2007 ile 2010 arasında Arjantin ve ABD'deki restoranlarda ücret almadan çalışmış, 2010'da İstanbul'da ilk Nusr-Et restoranını açmıştır.
Ottoman Steak videosu
7 Ocak 2017'de Nusr-Et'in hesabından "Ottoman Steak" adlı bir video paylaşıldı. Beyaz tişörtlü ve yuvarlak güneş gözlüklü Gökçe bir et parçasını doğrayıp tuzu kolunun üzerinden döküyordu. Know Your Meme'e göre video 48 saatte 2,4 milyon kez izlendi ve 8.700 yorum aldı. Aynı gün @lolalissaa adlı bir Twitter kullanıcısı videoyu "so this is #saltbae" notuyla paylaştı ve lakap buradan yayıldı.
Parodiler ertesi gün başlamış. 8 Ocak'ta bir kullanıcı mısır lapasıyla #GritsBae videosu çekti, 9 Ocak'ta biri ekmeğe renkli şeker serperek hareketi taklit etti. Know Your Meme, The Verge, The Telegraph, Wall Street Journal, NBC News ve TIME'ın o günlerde Gökçe'yi tanıtan yazılar yayımladığını kaydediyor. USA Today'in 14 Şubat 2017 tarihli haberine göre jimnastikçi Simone Biles de Laureus ödül töreninde Gökçe'nin servis ettiği eti tatmış.
Restoranlar ve tartışmalar
Şöhret restoranları büyüttü, eleştirileri de beraberinde getirdi. Ocak 2018'de açılan New York şubesi için New York Post'tan Steve Cuozzo "Bir Numaralı Kamu Soygunu" başlığını attı. Eater'dan Robert Sietsema ise mekânı ancak bir yemekli tiyatro olarak değerlendirmek gerektiğini, bunun da Gökçe salondayken geçerli olduğunu yazıyor.
17 Eylül 2018'de Gökçe'nin İstanbul'da Venezuela Devlet Başkanı Nicolás Maduro'ya yemek servis ettiği video, ülkedeki gıda kıtlığı yüzünden tepki çekti. Vox'un aktardığına göre ABD'li senatör Marco Rubio Gökçe'ye "tuhaf adam" demiş ve Miami şubesinin adresini paylaşmış. Kasım 2019'da New York'taki dört eski çalışanın bahşiş davası 230 bin dolarlık uzlaşmayla kapandı. Ekim 2021'de Londra'daki 37 bin sterlinlik bir hesap İngiliz basınında konuşulmuştu.
En geniş tepki 18 Aralık 2022'de geldi. Gökçe Dünya Kupası finalinden sonra sahaya girdi, Arjantinli oyuncularla fotoğraf çektirmeye çalıştı ve normalde yalnızca şampiyonlara ve devlet başkanlarına izin verilen kupayı eline aldı. Know Your Meme'e göre Messi'nin onu görmezden geldiği video bir ayda 18,2 milyon kez izlenmiş. FIFA'nın olayı incelemeye aldığı ise BBC ve CNN haberlerine dayanarak Wikipedia'da yazıyor.
Türk internetinde
Ekşi Sözlük'teki "salt bae" başlığının ilk entry'si 20 Şubat 2017 tarihlidir ve lakabı yabancı haber kaynaklarının taktığı bir isim olarak tanıtır. Sonraki entry'ler başlığın bir markaya dönüştüğünü kaydediyor. 26 Ocak 2020 tarihli bir entry, Caddebostan'daki yeni şubenin adının Salt Bae konduğunu yazar. 2021'deki bir entry Saturday Night Live'daki skeçten söz ederken 2022 sonundaki entry'ler Dünya Kupası olayını konuşuyor. Normal Sözlük'teki bir yazar ise gol atan futbolcuların bu hareketi sevinç gösterisi olarak yaptığını anlatıyor. Nisan 2025 tarihli bir Ekşi entry'sinde yazar, Bağdat Caddesi'ndeki şubeyi bayram günü neredeyse boş gördüğünü aktarıyor. Bu bir tanıklıktır.
Kaynaklar arasındaki çelişkiler
Videonun ne kadar izlendiği için üç farklı sayı bulduk. Know Your Meme ilk 48 saat için 2,4 milyon veriyor, Wikipedia Instagram'da 16 milyonu aşan bir izlenmeden söz ediyor, Luxus Plus ise videonun birkaç saatte 10 milyona ulaştığını yazıyor. Sayılar farklı zamanlarda ölçülmüş olabilir, üçünü de aktarıyoruz. Videonun nerede paylaşıldığı da iki türlü anlatılıyor. Wikipedia restoranın Twitter hesabını anarken Know Your Meme ve arşivlenmiş gönderi Instagram'ı gösteriyor.
Zincirin bugünkü büyüklüğü için de net bir sayı yok. Luxus Plus, grubun 2025 için 40 şube hedeflerken yaklaşık 25 şubede kaldığını ve ABD'deki yedi şubeden yalnızca Miami ile New York'un açık kaldığını yazıyor. Bu sayıları şirketin kendi açıklamasıyla karşılaştıramadık.
Zaman çizelgesi
- Nusret Gökçe Erzurum'un Şenkaya ilçesine bağlı Paşalı köyünde doğuyor.
- Wikipedia'ya göre Arjantin ve ABD'deki restoranlarda ücretsiz çalışıyor.
- İlk Nusr-Et restoranı İstanbul'da açılıyor, 2014'te Dubai şubesi geliyor.
- Nusr-Et hesabı "Ottoman Steak" videosunu paylaşıyor. Aynı gün Twitter'da "so this is #saltbae" yazılıyor.
- Ekmek ve renkli şekerle yapılan parodiler yayılıyor, The Verge, TIME ve WSJ gibi yayınlar haberi yapıyor.
- saltbae.com adresinin Wayback Machine'deki ilk kaydı alınıyor.
- Ekşi Sözlük'te "salt bae" başlığına ilk entry giriliyor.
- New York şubesi açılıyor, eleştirmenler yemekleri sert bir dille eleştiriyor.
- Venezuela Devlet Başkanı Nicolás Maduro'ya İstanbul'da yemek servis ettiği video tepki çekiyor.
- New York'taki dört eski çalışan bahşişlerine el konduğunu iddia ediyor, dava 230 bin dolarlık uzlaşmayla kapanıyor.
- Boston şubesi açıldıktan birkaç gün sonra COVID-19 kurallarına uymadığı için kapatılıyor.
- Londra şubesindeki 37 bin sterlinlik hesap İngiliz basınında konuşuluyor.
- Dünya Kupası finalinden sonra sahaya girip kupayı tutuyor, FIFA inceleme başlatıyor.
- Manhattan'daki Salt Bae Burger kapanıyor.
- Londra Knightsbridge şubesinin tasarruf için ısıtmayı kapattığı yazılıyor.
Kaynaklar
- Wikipedia · Salt Bae
- Know Your Meme · Salt Bae
- Instagram · nusr_et, Ottoman Steak (7 Ocak 2017, Wayback kopyası)
- TheWrap · Who the Hell is Salt Bae? (6 Şubat 2017)
- Vox · Why is Marco Rubio tweeting about Salt Bae? (20 Eylül 2018, Wayback)
- Eater · What the Critics Are Saying About Salt Bae's NYC Restaurant (26 Ocak 2018)
- Complex · Reviews Trash Salt Bae's New Restaurant (26 Ocak 2018, Wayback)
- Luxus Plus · The descent into hell of the phenomenon Salt Bae
- Bilişim Online · Saltbae etiketi ne anlama gelir (8 Mayıs 2019)
- Ekşi Sözlük · salt bae
- Normal Sözlük · salt bae
- Wayback Machine · saltbae.com (13 Ocak 2017)