Ekşi Sözlük'ün efsane başlıkları
AktifEkşi yazarlarının sözlüğün tarihine iz bıraktı dediği başlıklar. İlk başlık pena'dan doğaüstü olaylara ve Peder Zickler'in Bim hikâyesine.
Efsane başlık nedir?
"Efsane başlık", Ekşi Sözlük yazarlarının sözlüğün tarihinde iz bıraktığını düşündüğü başlıklar için kullandığı bir ifadedir. Tek bir resmi liste yok. Yazarlar bu başlıkları yine sözlükte açtıkları derleme başlıklarında topluyor. Bunların başlıcaları aşağıdakiler.
- sözlükteki efsane başlıklar
- ekşi sözlük'ün efsane başlıkları
- ekşi sözlüğün efsane başlıkları
- en efsane ekşi başlığı
- az bilinen efsane başlıklar
- sözlüğün kült başlıkları
- en sevilen ekşi sözlük başlıkları
- keyifle okunan başlıklar
Bir başlık bazen ilk entry'si, bazen yalnızca adı, bazen de altına yazılmış uzun bir hikâye yüzünden bu derlemelere giriyor. Aşağıdaki başlıklar sözlük dışındaki derlemelerde de geçenler ve sözlüğün kendi tarihini anlatanlar arasından seçildi.

Başlığın sözlükteki yeri
Wikipedia'ya göre Ekşi Sözlük 15 Şubat 1999'da Sedat Kapanoğlu tarafından kuruldu. Kapanoğlu sitede ssg adını kullanıyor. Sözlük önce sourtimes.org adlı bir mizah sitesinin içinde, kullanıcıların yazdığı bir sözlük olarak başlamış. Adını Portishead'in "Sour Times" şarkısından alır. Toshiaki Ejiri'nin 2020 tarihli yazısına göre sözlük Otostopçunun Galaksi Rehberi'ndeki ansiklopedi örnek alınarak kurulmuş, "entry" sözü de bu kitaptan gelmiş.
Sözlükte her yazı bir başlığın altına giriliyor. Başlıklar en fazla 50 karakter olabiliyor ve büyük harf kullanılmıyor. Ejiri'ye göre entry'ler öncekilere cevap değil, başlığın tanımı olmak zorunda, yazılanların doğru olma zorunluluğu ise yok. Bu kurallar başlığın kendisini bir mizah biçimine dönüştürdü. Başlık bir kavramın adı olmak zorunda değildi, bir durum, bir cümle ya da bir sahne de olabilirdi. Sevcan İnci 2022'deki makalesinde sözlükteki bu anlık sözcük üretimini dilbilim açısından inceliyor.
Biçim sözlüğün dışında da tanındı. Ezgi Başaran 2014'te Radikal'de yayımlanan ve Diken'in aktardığı yazısında gündemdeki olayları "absürt Ekşi Sözlük başlıkları"na benzetmişti. Onedio 1 Ocak 2015'te 2014'ün en çok beğenilen 20 entry'sini topladı. listelist ise 13 Haziran 2015'te 21 başlıkla bir nostalji turu, 4 Mayıs 2016'da da entry'leri okumaya gerek kalmadan güldüren 21 başlıklık bir liste yayımladı.
Sık anılan efsane başlıklar
Sözlüğün ilk günleri
- pena, sözlüğün ilk başlığı. Wikipedia'ya göre gitar penası için yazılmış tek cümlelik bir tanımla açılmış. Arama motorlarında başlığın 96. sayfası listeleniyor, sözlükte bir sayfada 10 entry gösterildiği için bu yaklaşık bin entry demek.
- ekşi sözlük'teki ilk başlık ve sözlüğün ilk entry'leri, yazarların sözlüğün ilk günlerini konuştuğu iki başlık.
- ssg, kurucunun yazar sayfası. listelist'in 2015 nostalji turu, onun 1999'da siteyi en yeni özellikleriyle bir başyapıt diye tanıttığı entry'yi anıyor.
- listelist'e göre ilk nesil yazarlarından biri, sözlüğü kutsal bir bilgi kaynağı diye tanımladığı entry'siyle hatırlanıyor.
- ekşi sözlük tarihinin 100 önemli yazarı listesi, yazarların sözlüğün öne çıkan isimlerini sıraladığı başlık.
Hikâye başlıkları
- bim'de eski sevgiliyle karşılaşmak, Peder Zickler'in en bilinen hikâyesi. listelist'in 2015 nostalji turunda pena'dan hemen sonra ikinci sırada yer alıyor.
- sözlükçülerin başından geçen doğaüstü olaylar, yazarların kendi başlarından geçtiğini söyledikleri korku anılarını yazdığı başlık. Yıllar boyunca entry almaya devam etmiş.
- yaran diyaloglar, gündelik hayatta duyulan komik konuşmaların toplandığı başlık. listelist'in 2015 turunda da geçiyor.
Bilgi ve derleme başlıkları
- öğrenildiğinde ufku iki katına çıkaran şeyler, az bilinen bilgilerin paylaşıldığı başlık. Yazarlar buraya yıllardır entry girmeyi sürdürüyor.
- microsoft türkçesi, Microsoft yazılımlarındaki Türkçe çevirilere ayrılmış başlık. listelist'in 2015 turunda yer alır.
- türklere sorulan salak sorular, yabancıların Türklere sorduğu soruların derlendiği başlık. Aynı listede geçiyor.
Oyun ve kampanya başlıkları
- başlıkları alt alta okumak, sözlüğün sol tarafındaki başlık listesini yukarıdan aşağı tek bir cümle gibi okuma oyunu. listelist'in 2015 turunda üçüncü sırada.
- yazarlar altı yaşında olsa açılacak başlıklar, yazarların hayalî başlıklar ürettiği oyun başlıklarından biri.
- troll başlıklarına alakasız entry girme kampanyası, sözlükteki "kampanya" başlıkları geleneğinin bir örneği. Yazarları kışkırtmak için açılan başlıklara konuyla ilgisiz entry girilmesini öneriyor.
Sözlüğün kendisini anlatan başlıklar
- ekşi sözlük'ün resmen bitmiş olması, sözlüğün eski tadının kalmadığını söyleyen yazarların başlığı.
- ekşi sözlük'ün şaka maka 30'luk teyze kaynaması, yazar kitlesinin yaşlandığı üzerine açılmış başlık.
Peder Zickler
Peder Zickler, Ekşi Sözlük'te mizahi hikâyeleriyle tanınan bir yazar. Hikâyelerinin bir kısmı birinci ağızdan anlatılan utanç verici anlar üzerine kurulu ve adları da sözlük başlıkları gibi bir durumu anlatıyor. En bilineni "bim'de eski sevgiliyle karşılaşmak". Wattpad'deki "Peder Zickler's Ekşi Hikayeler" derlemesine göre hikâyede parasız bir yazar, annesinin terlikleri ve pijamasıyla gittiği Bim'de eski sevgilisine ve onun nişanlısına rastlıyor. Saklanmaya çalıştıkça durum daha da kötüleşir ve sonunda eve döner.
Aynı derlemede "Gofret Bir Milyon", "Gorgias'ı Ben Öldürdüm!", "Münazarada Eski Sevgiliyle Karşılaşmak", "İnsanlık Tarihinin İlk Zamparası" ve "Ben Bir İnternet Bağımlısıyım" gibi bölümler var. Derlemenin açıklamasına göre metinler Ekşi yazarı Peder Zickler'in yazılarından toplanmış.
Adı başka sözlüklerde de geçmiş. Uludağ Sözlük'teki "peder zickler" başlığında 180 entry var ve görünen entry'ler 27 Nisan ile 5 Haziran 2006 arasında yazılmış. Bu entry'lerin önemli kısmı, onun Uludağ Sözlük'ü küçümsediği söylenen bir yazısı ve ardından yazdığı özür etrafında dönüyor. Aynı imzayla Eylül 2010 ile Ocak 2011 arasında "Kanlı Masallar" adlı bir blogda karanlık kısa öyküler yayımlanmış.
Bugün
Webrazzi'nin aktardığı yıl sonu verilerine göre Ekşi Sözlük 2019'da 283 milyondan fazla kişi tarafından ziyaret edilmiş ve 5,5 milyar sayfa görüntülenmiş. Ziyaretçilerin yüzde 72,8'i siteye en az bir kez daha dönmüş. Wikipedia'ya göre site 21 Şubat 2023'te BTK kararıyla erişime kapatıldı, engel 22 Ocak 2024'te kalktı. Pena, doğaüstü olaylar ve Peder Zickler'in hikâyeleri gibi eski başlıklar bugün de sözlükte okunabiliyor.
Kaynaklar arasındaki çelişkiler
Hangi başlığın efsane sayılacağı konusunda ortak bir liste yok. Sözlüğün içinde aynı amaçla açılmış en az sekiz ayrı derleme başlığı saydık. listelist'in bir yıl arayla yayımladığı iki listeyi karşılaştırdığımızda da ortak tek bir başlık çıkmadı. 2015 listesi pena, Bim hikâyesi ve başlık oyunları gibi sözlüğün kendi tarihine dönük başlıklardan oluşuyor, 2016 listesi ise o yılların gündelik mizah başlıklarını seçmiş.
Sözlüğün bugünkü durumu için iki farklı anlatımla karşılaştık. listelist'in 2015 nostalji turu, beta sürümüne geçişin ve reklam kararlarının birçok eski yazarı uzaklaştırdığını yazıyor, sözlükte de "ekşi sözlük'ün resmen bitmiş olması" gibi başlıklar açılmış. Rakamlar ise başka bir tablo çiziyor. Webrazzi'nin aktardığı 2019 verileri yüz milyonlarca ziyaretçiden söz ederken Sevcan İnci 2022'de Ekşi'yi Türkiye'de toplam ve aylık entry sayısı en yüksek katılımcı sözlük olarak tanımlıyor. İki anlatımı da aktarıyoruz, biri eski yazarların hissini, öteki sitenin büyüklüğünü anlatıyor.
Peder Zickler'in sözlüğe ne zaman girdiği konusunda da iki farklı bilgi bulduk. Uludağ Sözlük'teki bir entry onu Ekşi'nin 7. nesil yazarlarından sayarken başka bir entry 2. nesil yazarı olduğunu yazıyor. Uludağ'daki tartışma da iki biçimde anlatılıyor. Bazı entry'ler onun Uludağ Sözlük'e saldırdığını yazarken bazıları hak ettiğinden fazla eleştirildiğini savunur. Bir entry ise Uludağ'da onun adıyla görünen yazıların Ekşi'deki kendi entry'lerinin kopyası olduğunu öne sürüyor.
Zaman çizelgesi
- Sedat Kapanoğlu Ekşi Sözlük'ü sourtimes.org'un içinde açıyor, ilk başlık "pena" oluyor.
- Ejiri'nin makalesine göre bir yazar sözlük için ilk kez "Collaborative Hypertext Dictionary" tanımını kullanıyor.
- Uludağ Sözlük'teki "peder zickler" başlığında Ekşi ile Uludağ yazarları arasındaki tartışma yazılıyor.
- "Kanlı Masallar (by Peder Zickler)" adlı blogda ilk yazılar yayımlanıyor.
- Ezgi Başaran gündemdeki olayları "absürt Ekşi Sözlük başlıkları"na benzeten köşe yazısını yayımlıyor.
- Onedio 2014'ün en çok beğenilen 20 Ekşi entry'sini derliyor.
- listelist, pena ile açılan 21 başlıklık bir Ekşi Sözlük nostalji turu yayımlıyor.
- listelist, adı bile güldüren 21 Ekşi başlığını derliyor.
- Webrazzi'nin aktardığı yıl sonu verilerine göre sözlük o yıl 283 milyondan fazla kişiye ulaşıyor.
- BTK Ekşi Sözlük'e erişimi engelliyor.
- Erişim engeli kaldırılıyor.
Kaynaklar
- Wikipedia · Ekşi Sözlük
- Toshiaki Ejiri · General Introduction and Roots of Ekşi Sözlük (13 Mayıs 2020)
- listelist · Unutulmaz 21 başlık ile Ekşi Sözlük nostalji turu (13 Haziran 2015)
- listelist · Görür görmez yarıldığımız 21 Ekşi Sözlük başlığı (4 Mayıs 2016)
- Onedio · 2014 yılının en çok beğenilen 20 Ekşi Sözlük entry'si (1 Ocak 2015)
- Diken · Ezgi Başaran, Bunları absürt Ekşi Sözlük başlıkları mı sanıyorsunuz (9 Aralık 2014)
- Webrazzi · 2019'da Ekşi Sözlük'te öne çıkanlar (31 Aralık 2019)
- Sevcan İnci · Ekşi Sözlük'te anlık oluşum, Littera Turca (2022)
- Ekşi Sözlük · sözlükteki efsane başlıklar
- Ekşi Sözlük · pena
- Ekşi Sözlük · bim'de eski sevgiliyle karşılaşmak
- Wattpad · Peder Zickler's Ekşi Hikayeler
- Uludağ Sözlük · peder zickler
- Kanlı Masallar (by Peder Zickler)